Trâu Chậm Uống Nước Đục - Chuyện Bây Giờ Mới Kể"

 

            Có những câu nói chỉ vài chữ thôi, nhưng phải mất cả chục năm ta mới thật sự hiểu được ý nghĩa sâu xa của nó.

Chậm chân một bước, chỉ còn nước đục mà uống 

            Với tôi, câu nói đó là: “Trâu chậm thì uống nước đục” — lời của một người thủ trưởng nói với tôi vào năm 1987, khi tôi còn là một chàng trai chưa đầy 20 tuổi đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời, chưa biết mình sẽ đi về đâu.

            Năm 1987 — Sau Kỳ Thi Đại Học

            Năm đó, sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học, tôi đăng ký thi vào trường Đại học Công an. Toàn tỉnh An Giang lúc bấy giờ có khoảng 70-80 thí sinh đăng ký — cả an ninh lẫn cảnh sát — nhưng chỉ có vài người trúng tuyển vào trường. Số còn lại, trong đó có tôi, được Công an tỉnh An Giang tuyển dụng thẳng vào ngành và phân bổ về các đơn vị khác nhau. Tôi được điều về đơn vị Kỹ thuật Nghiệp vụ II.

            Khoảng 2  tháng sau khi có kết quả thi đại học, quyết định tuyển dụng mới đến tay tôi. Và rồi một ngày, tôi háo hức xuống trình diện đơn vị lần đầu tiên.

            Thủ trưởng đơn vị lúc bấy giờ là đồng chí V.H.C — một người đàn ông dáng vẻ nghiêm nghị nhưng ánh mắt lại rất hiền.

            Sau khi xem xong quyết định tuyển dụng, ông gật đầu rồi nói:

            “Thôi được rồi! Tôi cho cậu một tuần — từ nay đến thứ Bảy — về quê chuyển hộ khẩu và thu xếp các giấy tờ cần thiết rồi xuống đây nhận nhiệm vụ. Nếu đến thứ Bảy mà cậu không có mặt thì tôi sẽ viết lệnh truy nã cậu!”

            Câu nói nửa đùa nửa thật — nhưng đủ để tôi hiểu rằng đây là chuyện nghiêm túc.

            Những Ngày Đêm Trăn Trở

            Về đến nhà, tôi không ngủ được.

            Trong đầu tôi lúc đó là một cuộc chiến không hồi kết giữa hai con đường:

            Một bên là bộ đồng phục công an — công việc ổn định, được nhà nước lo từ A đến Z, gia đình yên tâm.

            Một bên là giảng đường đại học — con đường dài hơn, gian nan hơn, nhưng là ước mơ tôi đã ấp ủ từ lâu.

            Tôi nghĩ đến gia đình — một gia đình có truyền thống cách mạng mà tôi luôn tự hào và gánh nặng trách nhiệm. Tất cả anh chị trong nhà đều đã tham gia cách mạng. Người anh thứ ba của tôi đã hy sinh — là liệt sĩ. Và đặc biệt hơn — mẹ tôi cũng là liệt sĩ.

            Những hy sinh lớn lao đó của gia đình cứ hiện ra trong tâm trí tôi mỗi đêm.

            Tôi tự hỏi: “Mình phải làm gì để xứng đáng với sự hy sinh của họ?”

            Và câu trả lời dần dần hiện ra rõ ràng — phải có tri thức. Phải có bằng đại học.                 Phải tự trang bị cho mình đủ hành trang trước khi bước vào phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

            Quyết định đã được đưa ra.

            Thứ Sáu — Cuộc Gặp Gỡ Định Mệnh

            Thay vì đợi đến thứ Bảy như thủ trưởng dặn, tôi xuống đơn vị sớm hơn một ngày — vào thứ Sáu — với quyết định tuyển dụng cầm trên tay.

            Gặp lại thủ trưởng V.H.C, ông ngạc nhiên hỏi:

            “Ủa, tôi cho cậu đến thứ Bảy mới nhận nhiệm vụ, sao hôm nay đến sớm vậy?”

            Tôi hít một hơi thật sâu rồi nói:

            “Dạ thưa anh… Qua nhiều ngày suy nghĩ, em xin trả lại quyết định cho Công an tỉnh. Em muốn tiếp tục luyện thi đại học.

            Ước nguyện của em là có được tấm bằng đại học — để không phụ lòng gia đình, để có đủ tri thức phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân, tiếp nối truyền thống của gia đình. Gia đình em có truyền thống cách mạng — tất cả anh chị đều tham gia cách mạng, anh thứ ba của em là liệt sĩ, và mẹ em cũng là liệt sĩ…”

            Nghe đến đây, thủ trưởng V.H.C lặng đi một lúc. Ông gật gật đầu — ánh mắt không còn ngạc nhiên nữa mà trở nên trầm tư.

            Rồi ông nói, chậm rãi và rõ từng chữ:

            “Vậy thì tùy cậu. Nhưng tôi nói trước cho cậu biết — TRÂU CHẬM THÌ UỐNG NƯỚC ĐỤC!”

            Ông vui vẻ nhận lại tờ quyết định từ tay tôi.

            Tôi cũng vui vẻ chào từ biệt ông rồi ra về — lòng nhẹ nhõm vì đã đưa ra được quyết định, nhưng trong đầu vẫn còn vang vọng câu nói kỳ lạ đó.

            “Trâu chậm uống nước đục”… nghĩa là sao?

            Lúc đó tôi chưa hiểu.

            Tháng 9 Năm 1992 — Hơn 4 Năm Sau…

            Đến tháng 9 năm 1992, sau hơn 4-5 năm miệt mài đèn sách, tôi tốt nghiệp Đại học Sư phạm chuyên ngành Vật lý và háo hức quay trở lại đơn vị cũ — muốn gặp lại người thủ trưởng năm xưa để báo tin vui.

            Nhưng phòng cũ đã đổi thay. Thủ trưởng V.H.C đã chuyển sang đơn vị khác từ lâu.

            Tôi hỏi thăm và được biết — ông đã được điều động về làm thủ trưởng đơn vị khác và không lâu sau, được thăng chức Phó Giám đốc Công an tỉnh.

            Đứng trước cánh cửa phòng cũ, tôi chợt nhớ lại câu nói năm xưa và bắt đầu hiểu ra một phần ý nghĩa của nó…

            (Câu chuyện còn tiếp — Kỳ sau: Hành trình trở lại ngành Công an và những năm tháng không thể nào quên…)

            Và Bây Giờ — Tôi Mới Thật Sự Hiểu

            Hơn 35 năm đã trôi qua kể từ ngày đó.

Trải qua hơn 30 năm trong ngành Công an — đi qua đủ mọi vị trí, nếm đủ mọi thăng trầm — tôi mới thật sự thấm thía câu nói của người thủ trưởng năm xưa.

            “Trâu chậm uống nước đục” — không phải là lời chê trách. Không phải là lời phê bình. Đó là lời cảnh tỉnh chân thành của một người đi trước dành cho kẻ đi sau.

            Trong cuộc đời, cơ hội không chờ ai. Những ai do dự, chần chừ, đến sau — sẽ chỉ nhận được những gì còn sót lại.

            Nhưng đồng thời — tôi cũng không hối hận về quyết định của mình năm đó.

            Vì đôi khi “chậm” không phải là thua — mà là đang chuẩn bị kỹ hơn cho một hành trình dài hơn.

            Và hành trình của tôi — dù bắt đầu chậm hơn những người khác — đã cho tôi những trải nghiệm, những bài học, những con người mà tôi trân trọng đến tận bây giờ.

            Thủ trưởng V.H.C ơi, người Anh, người Thầy kính mến của tôi ơi— nếu anh có đọc được những dòng này, tôi muốn nói: Cảm ơn anh vì câu nói năm xưa. Phải mất hơn 35 năm, tôi mới thật sự hiểu hết ý nghĩa của nó!

                                                                                                    Liên Tâm

                                                                                Tháng 4 năm 2026 — An Giang

📖 Đón đọc kỳ tiếp: “Hành trình trở lại và những năm tháng đầu trong ngành Công an”.