NGÀY ĐẦU TIÊN ĐI HỌC

            

           

Trường Cấp 1 "B" Phú Lâm - Cái Vừng, An Giang _ 1975                                  

Cổng Trường xưa - nơi những bước chân đầu tiên
in dấu một đời người

                                

         

               

       Lần đầu tiên trong 9 năm cuộc đời — tôi được bước vào một lớp học. Lòng lâng lâng một cảm giác khó tả, vừa sung sướng vừa nặng trĩu, vừa háo hức vừa bơ vơ...

            Vài tháng sau ngày về đến Cái Vừng, người anh thứ Năm — vừa trở về với gia đình sau ngày giải phóng — dắt tôi đến trường. Đó là Trường Cấp 1 "B" Phú Lâm, nằm ở cây số 20, mà người dân trong vùng thường gọi thân thương là "Trường Số 20". Ngôi trường làng làm bằng gỗ, mái lợp tôn, hai dãy lớp học đối diện nhau, sân trường rộng thoáng — đẹp hơn bất cứ điều gì tôi từng hình dung.

        TÂM TRẠNG NGÀY ĐẦU TIÊN

            NIỀM VUI

            Từ nhỏ đến lớn — suốt 9 năm — chưa một lần được đến trường. Sáng hôm ấy, lần đầu tiên bước qua cổng trường, lòng lâng lâng một cảm giác sung sướng chưa từng có trong đời.

          NỖI BUỒN

            Nhìn quanh, bạn nào cũng có cha mẹ đưa đến tận cổng. Còn tôi — chỉ có anh thứ Năm. Mẹ đã không còn. Khoảng trống ấy, ngày đầu đến trường, sao mà rõ đến vậy.

         HÀNH TRANG NGÀY ĐẦU ĐẾN LỚP

            ◆  01 quyển tập mỏng — anh mua ở tiệm nhỏ ven đường, trước khi vào lớp

            ◆  01 cây viết chì — mua cùng lúc, vừa đủ để vào lớp

            ◆  Bộ quần áo bình thường — không có quần áo đẹp như các bạn ngày tựu trường

            Trong khi các bạn nhỏ cùng lớp xúng xính quần áo mới, cặp sách mới của ngày tựu trường — tôi chỉ có một quyển tập đơn sơ và một cây viết chì mà anh vừa mua ở tiệm nhỏ bên đường. Không cặp sách, không quần áo đẹp. Nhưng lòng tôi lúc đó — vẫn là hạnh phúc nhất đời.

· · ·

            THẦY GIÁO SÂN

            Ngồi trên bục là một thầy giáo lớn tuổi, đeo kính, gương mặt nghiêm nghị. Mọi người hay nói: "Thầy Sân khó lắm!" — và cái tên Thầy Giáo Sân đó đã theo tôi suốt cả cuộc đời.

            Tiết học đầu tiên, Thầy viết lên bảng từng chữ cái: A, B, C, D, Đ... rồi chỉ cây thước cho cả lớp đọc theo. Tôi ngồi im, nhìn những nét chữ xa lạ — chưa bao giờ học một chữ nào trong đời. Rồi Thầy chỉ tay về phía tôi — tôi cao hơn các bạn — và gọi đứng lên đọc.

         KỶ NIỆM — TIẾT HỌC ĐẦU TIÊN

            Thầy:  Em — đứng lên đọc cho Thầy nghe!

            [ Bạn bên cạnh khẽ nhắc: A... → Tôi đọc: A. Thầy chỉ tiếp B... → Tôi đọc: B... ]

            Thầy:  Xòa tay ra! Tại sao không viết? (đánh thước vào tay)

            Tôi:  Dạ thưa Thầy, em không biết viết... vì hôm nay là ngày đầu tiên em đi học ạ.

            Thầy:  Nhà em ở đâu?

            Tôi:  Dạ, em ở số 18 ạ.

            Thầy:  Em có biết viết không?

            Tôi:  (nghẹn lời, lắc đầu)

            Thầy im lặng một lúc. Rồi Thầy lấy quyển tập của tôi, tự tay viết từng chữ cái A, B, C, D... và nhẹ nhàng dặn: "Về nhà cố gắng học nha con."

· · ·

            TIẾNG TRỐNG TAN TRƯỜNG

            Tôi cầm lại quyển tập — trên đó giờ đã có những nét chữ của Thầy — và lặng lẽ quay về chỗ ngồi. Rồi tôi cứ ngồi đó, nhìn những nét chữ ấy mà không hay biết gì xung quanh. Tiếng trống tan trường đã vang lên từ hồi nào.

            Đến khi Thầy hỏi: "Sao em chưa về?" — tôi ngước mắt lên, cả lớp đã vắng tanh. Chỉ còn tôi và Thầy.

         TRÊN HÀNH LANG RA CỔNG TRƯỜNG

            Thầy hỏi: "Em bao nhiêu tuổi? Sao giờ mới đi học?"
 
            "Dạ, gia đình em mới từ Campuchia về. Ở đó em không có điều kiện đi học."
 
            "Em còn cha mẹ không?"
 
            "Dạ... mẹ em đã hy sinh rồi. Em chỉ còn cha, nhưng cha em đã lớn tuổi."
 
            Thầy gật đầu. Ra đến cổng, Thầy còn quay lại dặn một lần nữa:

            "Em phải cố gắng học để sau này..."

          Rồi Thầy lên xe đạp về. Còn tôi — lặng lẽ đi bộ một mình 2 cây số về nhà, quyển tập mỏng cầm trên tay, lòng vừa ấm vừa buồn.

            2 cây số đường làng hôm ấy, tôi đi một mình. Chân bước mà đầu vẫn còn lảng vảng hình ảnh Thầy ngồi tự tay viết từng chữ vào quyển tập trắng của tôi. Một người thầy nghiêm khắc — nhưng đã hiểu, không nói gì thêm, chỉ cầm bút và viết.

            Đó là bài học đầu tiên trong đời tôi. Không phải bài học về chữ A, chữ B — mà là bài học về sự thấu hiểu của một người Thầy dành cho một đứa trẻ 9 tuổi bơ vơ, lần đầu cầm tập đến lớp.

· · ·

            LỜI NHẮN NHỦ

            Kể lại câu chuyện ngày đầu tiên đi học — với một quyển tập mỏng, một cây viết chì, không mẹ đưa đến trường — tôi không muốn ai phải thương hại. Tôi kể, vì muốn nhắn nhủ một điều.

            Nếu bạn hôm nay còn đủ đầy cha và mẹ — còn có người đưa đến trường, còn có người chờ ở cổng mỗi buổi tan học — thì đó là món quà lớn nhất cuộc đời mà không phải ai cũng có được.

            Nếu bạn hôm nay có điều kiện học hành — có trường để đến, có sách để đọc, có thầy cô để lắng nghe — thì đừng bao giờ xem đó là chuyện bình thường.

            Hãy cố gắng học. Không phải vì cha mẹ ép, không phải vì sợ điểm kém — mà vì học là con đường ngắn nhất để bạn trở thành người có ích: cho bản thân, cho gia đình, và cho xã hội.

            Và hơn tất cả — hãy trân trọng từng ngày được ngồi học bên cha mẹ. 

            Bởi vì có những người — như tôi năm 9 tuổi — dù rất muốn, cũng không có được điều đó.

            "Hôm ấy tôi chưa biết một chữ nào.

            Nhưng Thầy đã cho tôi điều quý hơn con chữ — Thầy đã nhìn thấy tôi.

             Và tôi hiểu rằng, con đường học chữ

            cũng là con đường tôi trả nợ cho những người

            đã không còn được nhìn thấy ngày tôi lớn."

(Đón xem Phần 3: Từ Người Không Biết Chữ Đến Học Sinh Giỏi Toán lớp 5 Cấp Tỉnh).

Viết vào ngày 30/4/ 2026.

       Liên Tâm