NGÀY TRỞ VỀ - Sau 30/4/1975 — Ký ức 51 năm

            Cách đây 51 năm, trên một chiếc thuyền nhỏ — xuôi dòng sông Tiền, bốn người trong gia đình chúng tôi lặng lẽ trở về Quê hương...

Hoàng hôn đỏ rực trên dòng Sông Tiền-con thuyền nhỏ 
chở cả một gia đình và một giấc mơ trở về.

  Hôm nay là ngày 30 tháng 4 — ngày mà cả dân tộc kỷ niệm sự kiện lịch sử trọng đại: miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất. Với nhiều người, đây là ngày hội của non sông. Còn với gia đình tôi, ngày này gắn liền với một hành trình trở về đầy ắp yêu thương và mất mát — một hành trình mà 51 năm rồi tôi vẫn chưa thể quên.

Từ đất nước Campuchia, chiếc thuyền nhỏ chầm chậm xuôi dòng sông Tiền về Việt Nam, đậu lại vùng Cái Vừng, nay thuộc xã Phú Lâm, tỉnh An Giang — quê nội, nơi chôn nhau cắt rốn của gia đình chúng tôi. Đó là những ngày đầu sau ngày 30/4/1975, khi miền Nam vừa sang trang lịch sử mới.

BỐN NGƯỜI TRONG HÀNH TRÌNH TRỞ VỀ

◆  Cha tôi: 63 tuổi — người chèo lái con thuyền về quê hương sau bao năm xa xứ.

◆  Chị thứ Bảy: 20 tuổi — đôi vai nhỏ gánh vác những lo toan của ngày hồi hương.

◆  Anh thứ Tám: 18 tuổi — người con trai còn lại bên cha trong cuộc trở về.

◆  Tôi — con thứ Mười Một: 9 tuổi — đứa trẻ ngồi nhìn dòng sông chảy qua mà chưa hiểu hết nỗi buồn.

Gia đình tôi có 11 người. Nhưng trên chuyến thuyền hôm ấy, chỉ còn bốn. Những người khác đã thoát ly gia đình tham gia cách mạng từ trước năm 1974, theo tiếng gọi thiên liêng của tổ quốc chưa kịp đoàn tụ khi miền Nam hoàn toàn được giải phóng. Trong số những người vắng mặt ấy, có hai người sẽ không bao giờ trở về.

· · ·

Trên chiếc thuyền nhỏ hôm ấy, mỗi người mang một tâm trạng riêng — nhưng tất cả đều chung một nỗi lòng vừa vui vừa buồn, đan xen nhau như dòng nước sông Tiền vừa trong vừa đục.

NIỀM VUI

Sau bao nhiêu năm rời xa quê hương, sống trên đất khách quê người để đi làm cách mạng — nay được trở về. Được nhìn thấy đất nước giải phóng, độc lập. Được đặt chân lại trên mảnh đất quê hương. Đó là niềm hạnh phúc mà không có lời nào diễn tả cho trọn vẹn.

NỖI BUỒN

Nhưng cũng có một mất mát quá lớn không thể nào bù đắp — hai người thân yêu nhất đã mãi mãi không trở về. Chiếc thuyền về đến quê mà thiếu hai chỗ ngồi quan trọng nhất. Niềm vui và nỗi đau cứ thế song hành, không tách rời nhau được.

KÝ ỨC CỦA ĐỨA TRẺ 9 TUỔI

Tôi chỉ là một đứa trẻ 9 tuổi, nhưng cũng cảm nhận được điều đó. Và dù lòng mang nỗi buồn, tôi vẫn thỉnh thoảng bắt gặp trên gương mặt người thân những nụ cười — những nụ cười bật ra khi nhìn thấy hai bên đường, nhà nhà treo cờ đỏ sao vàng rợp trời.

Mọi người cười hớn hở, hân hoan vì đất nước được giải phóng. Từng đoàn chiến sĩ Giải phóng quân đi qua, mang trên ngực những vòng hoa tươi thắm mà nhân dân hai bên đường trao tặng — gương mặt ai cũng rạng ngời hạnh phúc của ngày chiến thắng 30/4/1975. Nhìn cảnh ấy, dù lòng còn đau, người thân tôi vẫn không thể kìm được nụ cười.

Bởi vì đó là điều mà mẹ, mà anh — và biết bao người đã ngã xuống — hằng mơ ước. Nụ cười hôm ấy là nụ cười dành cho cả những người không còn được nhìn thấy ngày này.

· · ·

NHỮNG NGƯỜI ĐÃ NGÃ XUỐNG VÌ TỔ QUỐC: 

LIỆT SĨ · CHIẾN SĨ ĐẶC CÔNG

Anh thứ Ba

Đặc công — Kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Năm hy sinh: 1966

Là một chiến sĩ đặc công dũng cảm, anh đã cùng đồng đội tham gia trận đánh đồn địch và chiến thắng oanh liệt.

Trên đường rút lui sau trận, anh tình nguyện ở lại che chắn để bảo vệ những đồng đội bị thương rút lui an toàn.

Trong lúc đó, máy bay địch truy kích — anh đã trúng đạn và anh dũng hy sinh. Anh ra đi để đồng đội được sống.

Tinh thần ấy, mãi mãi là ngọn lửa trong lòng gia đình

LIỆT SĨ · CÁN BỘ CÁCH MẠNG

Mẹ

Người mẹ của mười một người con — Cán bộ kháng chiến

Năm hy sinh: 1974

Người mẹ tần tảo, kiên trung — vừa nuôi dưỡng đàn con, vừa góp phần cho cuộc kháng chiến bằng tất cả những gì mình có.

Năm 1974, trên đường đi công tác, mẹ rơi vào ổ phục kích của địch và đã hy sinh.

Chỉ một năm trước ngày miền Nam giải phóng — mẹ không kịp nhìn thấy ngày trở về mà cả gia đình hằng mong đợi.

Nhưng tình yêu và sự hy sinh của mẹ đã theo chúng tôi về đến tận bến sông Cái Vừng năm ấy, và còn mãi đến hôm nay.

· · ·

Ngày trở về ấy không chỉ là ngày đoàn tụ. Đó còn là ngày chúng tôi bắt đầu học cách sống với những vắng thiếu không thể lấp đầy. Học cách mang theo ký ức của những người đã ngã xuống như một ngọn lửa, để tiếp tục bước đi trên mảnh đất mà họ đã dâng hiến cuộc đời.

"Ngày 30/4 với tôi không chỉ là ngày lịch sử.

Đó là ngày gia đình tôi trở về — trở về với quê hương,

trở về với nỗi nhớ, và trở về với cả những mất mát không bao giờ lành được . Những nụ cười hôm ấy là nụ cười dành cho cả những người không còn được nhìn thấy ngày này."

Viết vào ngày 30 tháng 4, 2026