NGỌN ĐÈN DẦU VÀ NHỮNG TRANG ĐỜI

 

Đèn dầu leo lét, chữ vẫn sáng

Tối hôm đó, ngồi bên ngọn đèn dầu leo lét, tôi mở quyển tập ra và đọc lại từng chữ Thầy Sân đã viết — A, B, C, D... Sợ quên, tôi đọc đi đọc lại, không dám rời mắt. Đó là buổi tối đầu tiên trong đời tôi học bài

Người Thầy Thứ Hai — Anh Năm

Chiều hôm ấy, khi anh thứ Năm hỏi: "Hôm nay em học được gì, đem ra cho anh xem?" — tôi lặng lẽ lấy quyển tập từ trong áo ra. Đó là quyển tập anh mua cho tôi buổi sáng, ở cái tiệm nhỏ ven đường, trước khi bước vào lớp.

Tối Hôm Đó — Dưới Ngọn Đèn Dầu

Anh Năm: Đây là chữ gì vậy em?

Tôi: (nhìn chăm chú, nhớ lại từng nét Thầy Sân viết sáng nay...) A... đây là chữ A.

Anh Năm: Đọc theo anh nè — A... B... C...

— Anh vừa đọc vừa chỉ tay vào từng chữ. Tôi đọc theo — lần một, lần hai, lần ba.

Anh Năm: Được rồi! Từ nay về sau em phải cố gắng học — và học thật giỏi nghe!

Tôi: Dạ!

Chỉ vậy thôi. Đêm đó anh Năm dạy tôi đọc ba chữ đầu tiên trong cuộc đời. Và đó cũng là lần cuối cùng có người ngồi dạy tôi học ở nhà — vì từ đó về sau, các anh chị tất bật mưu sinh trong những ngày đầu sau giải phóng, cha đã lớn tuổi và mắt đã kém.

Ngày đầu tiên đến trường, tôi có được hai người Thầy: Thầy Sân — người tự tay viết chữ vào quyển tập trắng của tôi; và Anh Năm — người dạy tôi đọc ba chữ đầu tiên dưới ánh đèn dầu leo lét. Cả hai đều không biết rằng họ đã nhóm lên một ngọn lửa — ngọn lửa của một đứa trẻ 9 tuổi quyết tâm học bằng được, dù chỉ có một

Cô Giáo Đầm — Người Thắp Lửa Toán Học

Trong suốt hành trình năm năm ấy, có một người tôi không thể không nhắc đến — Cô giáo Đầm, giáo viên lớp 3 của tôi, nhà ở cây số 19.

Cô có gương mặt phúc hậu, nói chuyện nhỏ nhẹ. Trong lớp, bạn nào cũng yêu quý Cô — không phải vì Cô dễ dãi, mà vì Cô quan tâm đến từng học trò bằng cả trái tim. Cô biết tôi học giỏi từ lớp 2, và bắt đầu bồi dưỡng riêng môn Toán cho tôi — những bài toán khó hơn, những cách suy nghĩ sâu hơn.

Chính Cô là người đã gieo vào tôi tình yêu với những con số. Và dù lên lớp 4 Cô không còn dạy tôi nữa, ngọn lửa Cô thắp lên — vẫn cháy mãi theo tôi đến tận kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh.

Thầy Ne - nhà ở cây số 21 — tiếp tục bồi dưỡng Toán từ lớp 4 đến lớp 5.

Cuối học kỳ 1, năm học 1979 - 1980 (lớp 5) _ Thầy Ne đưa tôi đi thi học sinh giỏi Toán cấp huyện. Đậu. Rồi tiếp tục thi cấp tỉnh — ĐẠT. Sau đó tôi được triệu tập về Sở Giáo Dục An Giang bồi dưỡng thi Toán Toàn Quốc. 

Từ một đứa trẻ 9 tuổi không biết một chữ, bước vào lớp 1 với một quyển tập và một cây viết chì — chỉ 5 năm sau, tôi ngồi trong phòng thi cùng những học sinh giỏi nhất tỉnh An Giang.

Đó là lần đầu tiên trong đời tôi rời Cái Vừng, rời con sông Tiền quen thuộc, để về tỉnh. Tất cả đều mới lạ — đường phố, trường lớp, những gương mặt xa lạ từ khắp các huyện trong tỉnh. Một đứa trẻ nhà nghèo từ vùng quê Cái Vừng, lần đầu tiên bước vào một thế giới rộng lớn hơn.

Ký Ức Lần Đầu Tiên Về Tỉnh

Lần đầu tiên được về Sở Giáo Dục An Giang, ngồi trong lớp bồi dưỡng cùng những học sinh giỏi toán toàn tỉnh — tôi vừa hồi hộp, vừa tự hào, vừa thấy mình còn bé nhỏ lắm.

Cuối cùng, tôi không vượt qua được vòng thi toàn quốc. Nhưng hành trình ấy đã để lại trong tôi một điều còn quý hơn tấm giấy khen — sự hiểu biết rằng mình có thể đi xa hơn những gì mình nghĩ.

Từ một đứa trẻ không biết chữ A là gì, đến ngồi trong phòng thi học sinh giỏi toán cấp tỉnh — khoảng cách ấy không phải tiền bạc hay may mắn tạo ra. Đó là những đêm tự học một mình dưới ngọn đèn dầu, là tình thương của Thầy Sân, Anh Năm, Cô Đầm — những người đã tin vào một đứa trẻ mà hoàn cảnh không cho phép từ bỏ ước mơ.

Món Quà Cuối Năm Lớp 5 — Ngày Được Kết Nạp Đội

Vài tuần sau khi trở về từ kỳ thi học sinh giỏi Toán toàn quốc, năm học lớp 5 sắp khép lại. Anh Tổng phụ trách Đội của trường gặp tôi và thông báo một tin mà tôi không thể ngờ tới: tôi đã được kết nạp vào tổ chức Đội — chính thức trở thành Đội viên Đội Thiếu niên Tiền Phong Hồ Chí Minh.

Bài Ca Truyền Thống — Khúc Hát Của Tuổi Thơ

Trong tất cả những hoạt động của Đội, điều tôi yêu thích và sung sướng nhất là khi được cùng nhau hát bài “Em Là Mằm Non Của Đảng”_ Tác giả: Mộng Lân, sáng tác năm 1958. Tiếng hát vang lên giữa sân trường, giữa những buổi sinh hoạt hè, giữa những chuyến giao lưu với các trường — mỗi lần hát là mỗi lần lòng lại rộn ràng một cảm giác thuộc về, được là một phần của điều gì đó lớn hơn chính mình.

"Em là búp măng non,
Em lớn lên trong mùa cách mạng,
Sướng vui có Đảng tiền phong,
Có Đảng như ánh thái dương,
Sống yên vui trong tình yêu thương.

Cuộc đời ngàn năm bừng sáng,

Khăn quàng thắm vai em,

Ghi chiến công anh hùng cách mạng…"

Mỗi lần cất tiếng hát bài này, tôi lại nghĩ đến mẹ — người đã hy sinh trong cuộc kháng chiến để mùa cách mạng ấy thành hiện thực. Chiếc khăn quàng đỏ trên vai không chỉ là niềm vui của một đứa trẻ — mà còn là sự tiếp nối của những gì thế hệ trước đã hi sinh để trao lại.

Những năm tháng sinh hoạt Đội cuối cấp 1 chính là nền tảng vững chắc nhất cho hành trình phía trước. Chiếc khăn quàng đỏ ngày ấy đã gieo vào tôi tình yêu với tập thể, tinh thần cống hiến và trách nhiệm với cộng đồng.

Nếu một đứa trẻ như tôi — không còn mẹ, không cặp sách, không biết một chữ khi 9 tuổi — có thể đi từ quyển tập trắng đến phòng thi học sinh giỏi cấp tỉnh, từ đội viên đến thủ lĩnh Đoàn — thì bạn, với đầy đủ hơn tôi gấp bội, chắc chắn có thể làm được nhiều hơn thế.

"Tôi không có mẹ đưa đến trường.
Không có cặp sách, không có quần áo đẹp.
Nhưng tôi có điều mà không ai lấy đi được —
ý chí tự học và những người Thầy đã tin vào tôi.
Mẹ tôi đã hy sinh để có mùa cách mạng ấy.
Khi tôi đeo chiếc khăn quàng đỏ lên vai —
tôi đeo nó không chỉ cho mình,
mà cho cả những người đã không còn được nhìn thấy ngày hôm nay."

✦   (Còn tiếp )

Viết vào ngày 30 tháng 4, 2026
Liên Tâm