SỢI DÂY ĐÀN VÀ NHỮNG CUNG BẬC CẢM XÚC
Khi âm nhạc kể câu chuyện cuộc đời
Hôm nay trời mưa. Bà xã đi chùa từ sáng, nhà chỉ còn mình tôi với tiếng mưa rơi lộp độp ngoài hiên. Không biết làm gì, tôi với cây đàn guitar đã lâu không đụng tới - nó vẫn treo trên tường đó, lặng lẽ, như đang chờ.
Vừa gảy thử, không được!. Dây đàn đã lạc phím, tiếng nghe không còn êm tai. Tôi ngồi xuống, chỉnh từng dây một. Căng lên. Gảy thử. Vẫn chưa đúng. Chỉnh lại. Gảy lại. Cứ thế mất gần nửa tiếng, mưa vẫn rơi, tôi vẫn kiên nhẫn ngồi với cây đàn như ngồi với một người bạn cũ lâu ngày không gặp - cần thời gian để quen lại với nhau.
Đến khi những nốt nhạc đầu tiên vang lên đúng như ý, tôi mới thở phào. Rồi không hiểu sao, ngón tay cứ tự nhiên dạo lại những giai điệu cũ - những bài hát thời sinh viên Sư phạm, những bài từng được hát vang trong các buổi sinh hoạt Đoàn hồi còn công tác trong ngành công an. Những năm tháng đó sôi nổi lắm - lửa trại, văn nghệ, những chương trình ý nghĩa mà giờ nghĩ lại vẫn còn thấy ấm trong lòng.
Sợi dây quá căng, sợi dây quá chùng
Hồi còn trong ngành, có những giai đoạn tôi làm việc hết mình đến mức quên cả bản thân. Không phải vì bắt buộc - mà vì thực sự muốn cống hiến, muốn không phụ lòng tin của đồng đội, của tổ chức. Tôi nghĩ đó là trách nhiệm. Là đúng. Nhưng đến một ngày, tôi nhận ra mình đã kéo căng sợi dây quá lâu – mệt mỏi không phải vì công việc nhiều, mà vì không còn biết mình đang chơi nhạc hay chỉ đang cầm đàn cho có.
Rồi cũng có lúc ngược lại - sau những giai đoạn bận rộn, tôi buông bỏ gần hết. Không mục tiêu, không kế hoạch, để ngày tháng cứ trôi. Lúc đầu tưởng nhẹ nhõm. Nhưng rồi cái trống rỗng cứ len lỏi vào. Một sợi dây quá chùng cũng không tạo ra được âm thanh gì – chỉ là tiếng bẹt vô hồn khi gảy vào.
Như buổi chiều mưa hôm nay - cây đàn không hỏng, chỉ là lạc phím vì lâu không được chỉnh. Và tôi phải ngồi xuống, kiên nhẫn lên dây lại từng cái một. Sự cân bằng cũng vậy - không phải thứ tìm thấy một lần rồi giữ mãi, mà là thứ phải chỉnh đi chỉnh lại, mỗi ngày, mỗi mùa, mỗi giai đoạn cuộc đời.
Không có bản nhạc nào chỉ có nốt cao
Thử tưởng tượng một bản nhạc chỉ có nốt cao, liên tục, không khoảng lặng, không đoạn trầm. Ba phút đầu có thể hứng khởi. Đến phút thứ năm bạn sẽ muốn tắt đi.
Vậy mà chúng ta vẫn cứ muốn cuộc sống của mình chỉ có hạnh phúc, thành công, may mắn. Muốn bỏ qua những đoạn trầm, những khoảng lặng, những nốt nhạc không theo ý mình.
Người ta hay nói "miếng ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời" - không phải để ca ngợi cái đau, mà vì cái đau in sâu hơn, dạy nhiều hơn. Những bài hát người ta hát khi buồn thường được nhớ lâu hơn những bài hát khi vui. Nỗi buồn không xảy ra bên ngoài cuộc sống thật của bạn - nó là một phần của nó.
Điều tôi học được - chậm thôi, và sau nhiều lần không chịu học - là những cảm xúc "xấu" thường đến để nói với mình một điều gì đó. Giận dữ nhắc mình về một ranh giới bị vi phạm. Lo lắng kéo sự chú ý về một rủi ro đang bỏ qua. Buồn bã đôi khi chỉ đơn giản là dấu hiệu mình đang quan tâm đến điều gì đó thật sự. Thay vì cố tắt những cảm xúc đó đi, thử ngồi lại với chúng một chút - hỏi nhẹ: "Mày đang cố nói với tao điều gì?" Câu trả lời không phải lúc nào cũng rõ ràng. Nhưng chỉ việc hỏi đã là một bước.
Mỗi giai đoạn có giai điệu riêng
Ngồi đàn hôm nay, tôi nhớ lại rõ mồn một cái cảm giác hồi còn là sinh viên Sư phạm - thức khuya ôn bài, háo hức với từng buổi thực tập, cái năng lượng của tuổi đôi mươi chưa biết mệt là gì. Rồi những năm công tác trong ngành công an, tham gia công tác Đoàn - lửa trại bùng lên, tiếng hát át cả gió đêm, cảm giác làm điều có ý nghĩa cùng với những người bạn chung chí hướng.
Tuổi trẻ là đoạn nhạc nhanh, sôi nổi. Khát vọng nhiều, năng lượng nhiều, sai nhiều mà cũng học được nhiều. Không có gì sai với điều đó. Nhưng nếu cứ giữ mãi cường độ đó mà không chịu lắng xuống, người ta sẽ đốt cháy mình trước khi đến được những đoạn hay nhất.
Trưởng thành mang đến nhịp điệu chậm hơn, nhưng sâu hơn. Trách nhiệm nhiều hơn, nhưng hiểu biết về bản thân cũng nhiều hơn. Và đến một độ tuổi nào đó - tôi nghĩ đây là điều đẹp nhất - mình bắt đầu tìm thấy ý nghĩa trong những thứ rất nhỏ: một buổi sáng yên tĩnh, tách cà phê còn bốc khói, tiếng mưa ngoài hiên, và một cây đàn đang chờ được gảy lên.
Một bản nhạc hay không phải vì kéo dài mãi đoạn cao trào. Nó hay vì biết khi nào cần lắng xuống - và biết rằng đoạn lắng đó không kém giá trị gì so với đoạn bùng lên.
Khi dây đứt – bản nhạc chưa kết thúc
Tôi để ý một điều - những người đã từng thật sự ngã đau, ngã đến mức không biết mình có đứng dậy được không - thường lại là những người ấm áp và bao dung nhất. Họ không cần nói nhiều. Chỉ cần ngồi bên cạnh bạn, họ đã truyền được cái gì đó. Có lẽ vì những vết rạn trong họ - như vết rạn trên chiếc tách trà cũ, không làm tách vỡ mà chỉ khiến nó trở nên có hồn hơn - đã tạo ra khoảng trống để đón người khác vào.
Vết nứt sẽ xảy ra, dù mình có cẩn thận đến đâu. Mất mát, thất bại, chia ly, những lần tin tưởng một người rồi bị phụ lòng - không ai sống cả đời mà tránh được hết. Và khi dây đứt, cảm giác đầu tiên thường là: thế là xong, không còn âm nhạc nữa.
Nhưng cây đàn hôm nay của tôi dạy tôi một điều: dây lạc thì lên lại, dây đứt thì thay mới. Người chơi nhạc thật sự không bỏ đàn xuống vì một sự cố. Họ dừng lại, xử lý, rồi tiếp tục chơi - đôi khi còn hay hơn trước, vì họ đã biết trân trọng hơn từng nốt nhạc được vang lên.
Khả năng phục hồi không phải là không bao giờ bị thương. Đó là khả năng tiếp tục chơi nhạc, dù trên người còn đang có vết thương.
"Lên dây" lại cho tâm hồn - mỗi ngày
Cây đàn lâu không được chơi thì lạc phím – tôi đã nói điều đó rồi. Nhưng điều tôi muốn thêm là: việc lên dây lại không khó, chỉ cần mình chịu ngồi xuống và dành thời gian cho nó.
Mỗi buổi sáng, trước khi cầm điện thoại lên, thử ngồi yên vài phút. Không làm gì cả. Chỉ hỏi mình: "Hôm nay mình đang ở đâu?" Không phải câu hỏi lớn lao về mục tiêu hay kế hoạch - chỉ là: mình cảm thấy thế nào? Đang nặng nề ở chỗ nào? Đang có năng lượng ở chỗ nào? Đôi khi câu trả lời là "mình ổn". Đôi khi là "mình đang mang theo thứ gì đó mà chưa nhận ra". Cả hai đều có giá trị.
Một điều nữa tôi học được qua những năm sinh hoạt tập thể, làm công tác Đoàn: những người xung quanh mình ảnh hưởng đến nhịp điệu của mình nhiều hơn mình nghĩ. Trong một cây đàn, các dây không chỉ rung độc lập - chúng cộng hưởng với nhau. Ở cạnh người bình an, mình cũng bình an hơn. Ở cạnh người tích cực, mình cũng được kéo lên theo. Chọn lựa môi trường và những người mình dành thời gian cho không phải ích kỷ - đó là cách giữ cho cây đàn của mình ở đúng cao độ.
Hãy chơi bản nhạc của riêng mình
Buổi chiều mưa hôm nay, tôi không chơi bài nào ghê gớm cả. Chỉ là những giai điệu cũ, quen thuộc, gắn với những ký ức đẹp của một thời. Vậy mà lòng thấy nhẹ hơn hẳn.
Mỗi người là một nghệ sĩ của cuộc đời mình. Không ai có cùng cây đàn, không ai có cùng bản nhạc. Và cũng không có lý do gì để so sánh tiếng đàn của mình với người khác - vì họ đang chơi một bản hoàn toàn khác, trong một không gian hoàn toàn khác.
Điều quan trọng không phải bản nhạc của mình có hoàn hảo không. Điều quan trọng là mình có đang thực sự chơi nó không - hay mình đang chơi bản nhạc của người khác vì nghĩ đó là thứ mình phải chơi?
Biết lắng nghe cây đàn của mình. Biết khi nào nó cần được lên dây lại. Biết trân trọng cả những nốt trầm lẫn những nốt cao, cả những khoảng lặng lẫn những đoạn bùng nổ. Và biết rằng, dù dây có đứt, bản nhạc chưa kết thúc.
Cuộc sống không phải hành trình tìm kiếm những nốt nhạc hoàn hảo. Nó là việc học cách hòa hợp tất cả những cung bậc - kể cả những cái mình không chọn - để tạo nên một bản giao hưởng mang dấu ấn của chính mình.
Bạn đang ở đoạn nhạc nào trong cuộc đời lúc này? Hãy chia sẻ ở phần bình luận - đôi khi, nói ra là bước đầu tiên để lên dây lại. ♪
.png)
Nhận xét
Đăng nhận xét